Begraven is zo gek nog niet
In 1914 vond de eerste crematie plaats in Nederland. De heer Vaillant is de eerste persoon die in Nederland is gecremeerd in het toen splinternieuwe crematorium Westerveld bij Velsen. Ik vergeet dan even voor het gemak de periode voor Karel de Grote die in de 8e eeuw ‘het barbaarse cremeren’ verbood. In 1874 werd ‘De Vereeniging tot invoering der Lijkverbranding in Nederland’ – later de Koninklijke Vereniging voor Facultatieve Crematie – opgericht. Zij had als doel cremeren in Nederland mogelijk te maken en te promoten. Deze promotie is zeer succesvol: vanaf 2003 worden er meer Nederlanders gecremeerd dan begraven. Vanaf 2003 stabiliseerde dit percentage zich enigszins, maar inmiddels kiest 55% voor cremeren en nog maar 45% voor begraven.
De grote vraag is: waarom cremeren en niet begraven? Als LOB-er en beheerder van een mooie begraafplaats en daarmee groot voorstander van begraven, vraag ik me dit met toenemende regelmaat af. Wat is de reden waarom iemand – of zijn of haar nabestaanden – uiteindelijk kiest om gecremeerd te worden? Een aantal redenen liggen voor de hand en zijn zeer plausibel. Maar is de crematielobby zo langzamerhand niet een feit geworden? Of met andere woorden: moet er niet eens een actieve begrafenislobby komen? Niet zozeer met het doel om Nederland te overtuigen dat begraven zo gek nog niet is. Nee, vooral om te bewerkstelligen dat iedereen een transparant beeld heeft en een reële keuze kan maken.
Waarom kiezen steeds meer mensen voor cremeren:
- Eerdere generaties kozen voor begraven omdat dit bij hun cultuur of geloof hoorde. Religie of cultuur is steeds minder een argument voor een keuze.
- Begraven is griezelig: al die wormen en kevers die je langzaam opeten. Een hardnekkig misverstand.
- Begraven is duurder dan cremeren. Dit is soms wel maar vaak ook niet het geval. Als beheerders hebben wij een taak om in ieder geval één of meerdere vormen van begraven goedkoper c.q. niet duurder te maken dan cremeren. De prijs mag toch geen factor zijn bij zo’n essentiële keuze.
- Begraven stond regelmatig negatief in het nieuws. Denk aan de artikelen over gevonden menselijke resten op begraafplaatsen of bij open verzamelgraven: beheerders, als dit een reden is dan zijn wij hier zelf schuldig aan. In 2010 komt de nieuwe publicatie Ruimen en Opgraven uit.
- De vriendelijke, meedenkende uitvaartleider raadt aan om voor cremeren te kiezen. Deze geluiden vang ik de laatste tijd wel eens op. Dit is natuurlijk een zeer bedenkelijke gang van zaken. Cremeren is eenvoudiger te regelen en er wordt meer mee verdiend dan met begraven. Natuurlijk is dit een ontwikkeling die de LOB moet aanpakken.
- Er is meer publiciteit voor cremeren dan voor begraven. Veel crematoria zijn in handen van commercieel gerichte bedrijven. Begraafplaatsen daarentegen zijn veelal van gemeenten en kerkelijke instanties die niet gewend zijn om de publiciteit op te zoeken.
Wordt het niet eens hoog tijd dat er een tegenoffensief komt?! Een eerlijke, transparante campagne waarin alle taboes en alle onwaarheden over begraven en cremeren worden getackeld. Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen: grijp uw kans!
Wim van Midwoud is LOB-consulent en hoofd buitendienst van De Nieuwe Ooster in Amsterdam.