De Begraafplaats - Uitgelicht

Liefde voor konijnen is mooi, maar als diezelfde dieren bloemen aanvreten en holen maken onder graven dan kan de liefde voor de nabestaanden de bovenhand krijgen. De Partij voor de Dieren en de beheerder van Moscowa kruisen de degens over nut en noodzaak van afschieten.

De LOB is al enige tijd bezig het begraven te promoten, met een filmpje op uitvaart.tv en de brochure ‘Als ik later dood ben…’. Deze zomer werd dit opgemerkt door enkele landelijke kranten, die er uitgebreid over schreven. Twee dingen werden duidelijk: niet iedereen begrijpt wat de LOB voorstaat. En: misschien wordt het inderdaad tijd voor een grote, landelijke reclamecampagne voor het begraven.

Begraven, cremeren of ter beschikking stellen aan de wetenschap, andere vormen van lijkbezorging zijn nu niet mogelijk in Nederland. Yarden onderzoekt en bepleit al jaren de mogelijkheid van cryomeren en resomeren, en vroeg TNO te onderzoeken hoe milieuvriendelijk de verschillende ‘oude’ en mogelijk nieuwe methoden van lijkbezorging zijn. Begraven komt er slecht van af, maar het is maar net hoe breed je het bekijkt.

Wat te doen met graven van personen die om een of andere reden uit de gratie zijn geraakt? Kunt u deze het beste maar geruisloos laten verdwijnen, er een mooie struik voor zetten, of zijn er andere opties?

Wat doe je met grafmonument waarvan de grafrechten verlopen zijn, maar die wel de moeite waard zijn te bewaren? Hergebruiken is een mooie oplossing Voorbeelden van hergebruik, en hoe dit aan te pakken, uit binnen- en buitenland.

Een van de speerpunten van de LOB de komende tijd is het promoten van begraven, want het aantal crematies neemt snel toe. Het lijkt er echter op dat de keuze voor cremeren niet altijd op juiste argumenten is gebaseerd. Of beter gezegd, dat enkele (onterechte) vooroordelen over begraven mensen voor crematie doen kiezen. Een van de instrumenten die de LOB inzet is de nieuwe publieksfolder ‘Later als ik dood ben’.

Eind november is tijdens de Algemene Ledenvergadering van de LOB de nieuwe Handleiding Opgraven en Ruimen geïntroduceerd. De totstandkoming van dit boekje heeft een lange voorgeschiedenis. Voorzitter en penvoerder van de hiervoor opgerichte Werkgroep Opgraven en Ruimen, Wim van Midwoud, vertelt.

Wat vinden beheerders, bestuurders, belangenvertegenwoordigers, politici, ruimers en ‘betrokken burgers’ van het ruimen anno 2010? En wat zal er gaan veranderen in de toekomst? Gaat er wel iets veranderen?

Een verkenning van het begrip ‘piëteit’ met betrekking tot de overledene. Wat is piëteitsvol ruimen? Maar hoe piëteitsvol is het eigenlijk om te prikken en snijden in een overledene om het er een paar dagen beter uit te laten zien? En om doden tentoon te stellen in Bodyworlds ter lering en vermaak?

De slager en de kruidenier kunnen vrij eenvoudig hun producten onder de aandacht brengen. Een advertentie in het plaatselijke krantje en het publiek stroomt toe, aangetrokken door de kortingen. En als ze dan toch in de winkel zijn, dan kopen ze er ook wel de andere boodschappen. Reclame loont. Maar hoe kan een begraafplaatsbeheerder reclame maken? Hoe kan hij zijn product onder de aandacht brengen? Kán een beheerder wel reclame maken? Is dat wel netjes?

De besten gaan het eerst. In het geval van Arie van Kooten, ex-voorzitter van de LOB, die op 29 mei jongstleden op slechts 62-jarige leeftijd overleed, is die gedachte alom aanwezig. Enkele herinneringen aan en mooie woorden over een aimabel man.

De natuur in Nederland staat onder druk. De biodiversiteit, het aantal wilde soorten planten en dieren – ook wel gebruikt als synoniem voor natuur – neemt nog altijd af. Begraafplaatsen kunnen een belangrijke rol spelen bij het stopzetten van dit proces en de verbetering van de biodiversiteit. Er zijn meer dan genoeg mogelijkheden, van ecokathedraal tot ijsvogelburcht.

De Algemene begraafplaats aan de Oldenzaalsestraat in Hengelo viert dit jaar zijn honderdjarig bestaan; een mooie aanleiding voor een Open Dag. Ondanks de regen die soms met bakken uit de lucht viel, werd het een topdag.

Groene mbo’s zouden heel goed personeel voor begraafplaatsen kunnen leveren. Toch hapert die route. Een enkele leerling loopt stage op een begraafplaats, maar fulltime werken op een begraafplaats? “Ik denk dat er voor veel leerlingen te weinig uitdaging in zit,” zegt een mbo-docent.

In de vorige twee nummers van De Begraafplaats besteedden we aandacht aan de wet- en regelgeving rond de drooglegging van graven, de bepaling van de grondwaterstand en eenvoudige tips voor verlaging van grondwater. In dit nummer komt de horizontale drainage en het verticale bronneringssysteem aan bod. Wat is voor uw situatie de gunstigste oplossing?

Op 3 februari 2010 heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een nieuwe model-beheersverordening begraafplaatsen aan haar leden – alle gemeenten – gezonden. Aanlei­ding voor het nieuwe model is de wijziging van de Wet op de lijkbezorging. Mr. Willem van der Putten bespreekt enkele opvallende wijzigingen van het model, of het ontbreken ervan. De VNG reageert.

In het vorige nummer van De Begraafplaats kwam de wet- en regelgeving rond de drooglegging van graven aan de orde.  Iedere begraafplaatsbeheerder is verplicht, volgens het Besluit op de Lijkbezorging, borg te staan voor een voldoende drooglegging. Nauwkeuriger: een overledene in een graf dient minimaal 30 cm. boven de gemiddeld hoogste grondwaterstand te liggen. Maar wat als u vermoedt (of vreest) dat het water toch hoger staat? In dit artikel enkele tips om daar achter te komen.

Bij een werkbezoek aan begraafplaats Rhijnhof in Leiden trekken potten honing met het etiket Miel de Mort de aandacht van Ada Wille. Daar zit een verhaal in, dacht Wille, die zelf haar imkerdiploma heeft en jarenlang bijen heeft gehouden. ‘De bijensterfte is de afgelopen zes jaar verdubbeld,’ meldt Het blad Tuin & Landschap in mei 2009. Het gaat slecht met de bijen in Nederland. In hoeverre kunnen begraafplaatsen als drachtgebied en standplaats voor imkers een rol spelen? Op die manier helpt u als begraafplaatshouder mee aan een betere biodiversiteit. U krijgt er een mooi bloeiende begraafplaats voor terug. En wellicht ook een paar potten honing.

In Nederland proberen we al sinds mensenheugenis het dreigende water te bestrijden. Vanaf de Friezen met hun terpdorpen via Leeghwater naar de moderne maatschappijen, die overal ter wereld bezig zijn met het overwinnen van het water op het land. We zijn een land van waterwerkers. We voeren dit gedreven door, langs rivieren, in polders, in IJsselmeer en Deltawerken... maar vergeten veelal de begraafplaatsen.

In Olburgen ligt Dora Visser begraven. Tijdens haar leven droeg zij de kruiswonden van Christus in haar lichaam. 129 jaar na haar dood is Dora’s graf een trekpleister voor bedevaartgangers en buigt Rome zich over een zaligverklaring. De meeste Olburgers blijven sceptisch. En de begraafplaats probeert zich zo goed als mogelijk aan te passen.

Menig begraafplaats heeft in de afgelopen jaren te maken gehad met monumentenzorg, meestal vanwege de aanwijzing van de begraafplaats of grafmonumenten als rijksmonument. Met de status van rijksmonument haal je de mogelijkheid in huis van subsidies en expertise bij restauratie en instandhouding. De regels zijn duidelijk en gelden landelijk. Dat ligt anders met wat de komende jaren nog veel houders van begraafplaatsen te wachten staat: aanwijzing tot gemeentelijk monument. Wat houdt dat precies in? En wat zijn de mogelijke gevolgen daarvan?

Al een jaar of tien wordt er gesproken over het wijzigen van de Wet op de lijkbezorging (Wlb). De voorgestelde wetswijzigingen zijn door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer op respectievelijk 20 september 2008 en 9 juni 2009 aangenomen. Het is nu wel erg waarschijnlijk dat de wetswijzigingen op 1 januari 2010 van kracht zullen gaan.

Een wethouder die aftreedt wegens de emoties die de herinrichting van de begraafplaats oproept, en die haar spijt betuigt omdat de informatievoorziening aan de nabestaanden onvoldoende zou zijn geweest.