Iemand anders begraven in gereserveerd graf

VRAAG

Ongeveer 10 of 12 jaar geleden is een graf uitgegeven op een begraafplaats waar slechts 1 diep begraven wordt. Daarom hadden rechthebbenden de mogelijkheid om de naastliggende ruimte te reserveren, zodat ze later naast b.v. hun partner begraven kunnen worden.

Voor de reservering moest men een vergoeding betalen van 35,00. Dit laatste stond vermeld in de legesverordening.

Helaas is er iets helemaal mis gegaan. De ruimte die gereserveerd was is uitgegeven aan een ander en daar is kortgeleden een overledene begraven. Allemaal natuurlijk heel vervelend, maar helaas ……het is gebeurd.

De persoon die de ruimte gereserveerd had vond dat wij deze overleden moesten opgraven, zodat hij hier t.z.t. begraven kon worden. Dit is ook met onze burgemeester besproken en die gaf al aan dat opgraven geen optie was. De nabestaanden van de persoon die in dit graf is begraven weten van dit alles niets.

We hebben een gesprek gehad met de persoon die de reservering op dit graf had gedaan en hebben hem diverse andere mogelijkheden aangeboden. B.v. niet rechts, maar links van zijn vrouw worden begraven (de ruimte daar is nl. nog vrij); t.z.t. het graf van zijn vrouw schudden, zodat de heer dan in het graf van zijn vrouw begraven kan worden; 2 nieuwe graven uitzoeken en op het moment dat de heer overleden is, mevrouw opgraven en naast elkaar in deze 2 graven begraven.

De heer gaf aan dat hij erover na wilde denken. Dat snap ik. Nu heeft hij een advocaat in de arm genomen omdat hij toch in ZIJN gereserveerde graf begraven wil worden.

En dan komen we bij mijn vraag m.b.t. de rechten van alle betrokkenen in deze zeer vervelende zaak. Wat zijn de rechten van de heer t.a.v. het gereserveerde graf zijn en hoe het zit met de rechten van de nabestaanden van de persoon die er nu begraven ligt? Als gemeente dienen we een afgewogen belangenafweging te maken.

Ik heb verder nergens aanvullende informatie kunnen vinden over een gereserveerd graf. In de beheersverordening van de gemeente XX van 2010 die tijdens de uitgifte en reservering van dit graf in 2015 geldig was, staat niets hierover.

In de leges verordening van 2015 staat onderstaande te lezen:

Voor het op de gemeentelijke begraafplaats YY alsmede op het Islamitische gedeelten begraafplaatsen reserveren grafruimte voor het kunnen begraven de overledene

Oud: € 35,00                                          Nieuw: € 35,50

2.5.2. De reserveringen als bedoeld in artikel 2.5.1 wordt verleend voor dezelfde periode als het uitsluitend recht op het naastgelegen graf is verleend.

ANTWOORD

Het is inderdaad een heel vervelende kwestie die jullie aan de hand hebben. Ik hoop dat mogelijkheid tot reserveringen zoals die eerder voor begraafplaats YY mogelijk waren inmiddels uit de verordening geschrapt zijn, want deze regeling heeft een onwerkbare situatie gecreëerd. Er wordt voor slecht € 35,- een leeg graf bezet gehouden zonder dat de gemeente de zekerheid heeft dat dat graf gebruikt en betaald gaat worden. Maar jullie zitten nu met deze reserveringen en helaas is daarbij iets erg fout gelopen. Maar hoe is dit op te lossen?

Ik ben geen jurist, maar probeer mijn kennis van de Wlb zover toe te passen dat ik een advies kan geven. Ik stel – voor de leesbaarheid – dat grafnummer 5 eerder in gebruik genomen is en dat grafnummer 6 daarbij gereserveerd is. Op graf 5 is dus een rechthebbende en op graf 6 was die er nog niet. Nog niet, totdat onlangs graf 6 aan een andere familie uitgegeven is en er direct in is begraven. De huidige overledene in graf 6 kan niet opgegraven worden zonder toestemming van de burgemeester en toestemming van de rechthebbende. Wanneer de rechthebbende geen toestemming tot opgraven verleend, mag de burgemeester geen vergunning tot opgraven verlenen. Zie hiervoor artikel 29 Wlb. Stel dat de rechthebbende wel toestemming zou verlenen én de burgemeester zou de vergunning verlenen, pas dan zou opgraving en herbegraving in een ander graf mogelijk zijn. De beleidsregel is dat opgraven binnen twee maanden of pas na tien jaar mogelijk is, maar elke burgemeester is autonoom in zijn of haar beslissing om wel of geen vergunning te verlenen. Die vergunning mag overigens ook na die twee maanden verleend worden, ook weer ter beoordeling van de burgemeester.

Je schrijft dat de nabestaanden, de rechthebbende, van grafnummer 6 nog van niets weten. Dat is een aanname. Wellicht heeft de rechthebbende op grafnummer 5 hen bij toeval op de begraafplaats ontmoet en het probleem al ter sprake gebracht. Wellicht wacht de rechthebbende van grafnummer 6 gewoon af of en hoe jullie als gemeente naar hem of haar reageren.

Je geeft aan dat jullie een gesprek gehad hebben met de rechthebbende van graf 5 en aangeboden hebben dat hij de reservering op graf 4 kan krijgen als vervangende reservering. Als graf 4 nu nog vrij is, zorg dan dat dat graf vrij blijft. Ook richting toekomst, in elk geval tot dit probleem opgelost is.

Het gedane voorstel om grafnummer 4 ter beschikking te stellen lijkt mij in deze situatie een goed voorstel. Beter nog dan twee nieuwe graven uitzoeken en op termijn de stoffelijke resten van mevrouw opgraven en elders herbegraven. Wanneer het tot een rechtszaak zou komen schat ik in dat een rechter het ter beschikking stellen van grafnummer 4 ook de meest geëigende oplossing vindt. De rechten van de rechthebbende van (en overledene in) grafnummer 6 zijn sterk. Deze familie heeft te goeder trouw een graf uitgezocht (of toegewezen gekregen), in het graf laten begraven en kan dus een opgraving vanuit dat graf tegen houden. De rechthebbende van graf 5 kan in mijn optiek gecompenseerd worden voor de fout van de gemeente. De compensatie bestaat uit de reservering op graf 4. Ik realiseer me dat meneer dan aan de andere kant van zijn eerder overleden vrouw begraven zal worden dan de bedoeling was, maar de grafrust van zijn vrouw hoeft hierdoor niet geschaad te worden.

In deze situatie zou ik als volgt handelen:

De rechthebbende vanzelfsprekend verontschuldigingen aanbieden voor de ontstane situatie. Erkennen dat de gemeente een fout gemaakt heeft. Maar ook dat de gemeente een oplossing voor de ontstane situatie gezocht heeft en die gevonden heeft in het aanbieden van de reservering van graf 4. Vanzelfsprekend onder dezelfde voorwaarden als die eerder voor graf 6 van toepassing waren, ook wanneer de verordening die mogelijkheid nu niet meer biedt. Maak daar een collegebesluit van. Grafrechten worden tenslotte ook namens het college gevestigd. Dan komt de Algemeen wet bestuursrecht (Awb) in beeld. Tegen dat besluit is bezwaar mogelijk. De rechthebbende van graf 5 heeft zes weken de tijd om bezwaar te maken tegen het besluit. Dat moet op het besluit vermeld worden. De reguliere bezwaarprocedure voor dergelijke besluiten is dan van kracht. Uw collega’s van de juridische afdeling kunnen u over de procedure informeren.

De juridisch sterke positie van de rechthebbende van graf 6 geeft een bezwaar tegen het aanwijzen van graf 4 als reservering niet veel kans lijkt mij. Zorg dat die sterke positie van de rechthebbende van graf 6 ook bekend raakt bij de advocaat van de rechthebbende. Wellicht dat daarmee de wind uit de zeilen genomen wordt en er niet eens een bezwaarprocedure gestart wordt. De aangeboden compensatie is immers alleszins redelijk.

Los van deze casus adviseer ik uw juridische afdeling uit te laten zoeken hoe verder om te gaan met andere reserveringen die op vergelijkbare wijze tot stand gekomen zijn. Ga daarbij na of de toezeggingen die op die grond gedaan zijn nog houdbaar zijn. Wellicht zijn er situaties waarbij een dergelijke reservering helemaal niet meer van kracht hoeft te zijn. Het is tenslotte geen uitsluitend recht tot begraven dat al gevestigd is.

Igle
12 augustus 2025