Opnieuw in gebruik nemen oude begraafplaats en ruimen oude graven.

VRAAG

Onze gemeente is voornemen om de gemeentelijke begraafplaats X te Y opnieuw in gebruik te nemen. Om ruimte te creëren voor (nieuwe) graven, is het nodig om oude graven te ruimen. Welke graven kunnen/ mogen geruimd worden om daarmee vrije grafruimte te creëren?

ANTWOORD

Ik begrijp dat de begraafplaats opnieuw in gebruik wordt genomen, omdat deze in het verleden gesloten zou zijn. Wellicht hebben jullie het al uitgezocht, maar ik adviseer uit te zoeken of de begraafplaats officieel gesloten verklaard is op grond van de Wlb of dat er besloten werd dat de begraafplaats ‘vol’ was en daarom niet meer gebruikt kon worden. Juridisch zijn dat twee verschillende situaties. Als de begraafplaats officieel op grond van de Wlb gesloten verklaard is, moet er weer een besluit genomen worden waarmee de begraafplaats weer als actieve begraafplaats in gebruik genomen kan worden.  Een aandachtspunt hierbij is dat als het een oude begraafplaats is, de maatvoering van de bestaande graven een aandachtspunt is. Als na ruiming een graf opnieuw uitgegeven wordt, moet dat (nieuwe) graf voldoen aan de eisen zoals die in artikel 5 van het Besluit op de lijkbezorging (Blb) opgenomen zijn:

Artikel 5

1. De afstand tussen de graven onderling bedraagt ten minste dertig centimeter.
2. Boven de kist of het omhulsel bevindt zich een laag grond van ten minste vijfenzestig centimeter.
3. Ten hoogste drie lijken mogen boven elkaar worden begraven, mits boven elke kist of ander omhulsel een laag grond van ten minste dertig centimeter dikte wordt aangebracht, die bij een volgende begraving niet mag worden geroerd. Ten aanzien van de bovenste kist of het bovenste omhulsel is het tweede lid van toepassing.
4. De graven bevinden zich ten minste dertig centimeter boven het niveau van de gemiddeld hoogste grondwaterstand.
5. Het derde en vierde lid zijn niet van toepassing op bestaande graven.

Als bestaande graven opnieuw uitgegeven worden, is lid 5 van bovenstaand artikel niet van toepassing. De graven moeten bij een nieuwe uitgifte voldoen lid 1 tot en met lid 4 van artikel 5 Blb. Wellicht geeft dit een beperking in het aantal graflocaties dat opnieuw in gebruik genomen kan worden. Het zou jammer zijn wanneer er veel energie gestoken wordt om te onderzoeken welke graven geruimd zouden kunnen worden, wanneer later blijkt dat de graven na ruiming niet voldoen aan de eisen vanuit het Blb en daardoor toch niet uitgegeven kunnen worden.

Het eventuele besluit  over het officieel gesloten verklaren van de begraafplaats is van belang. Dat zou terug te vinden moeten zijn in het gemeentelijk archief. Een indicatie voor de periode waarin gezocht kan worden, is de datum van de laatste begraving op de betreffende begraafplaats. Het besluit tot sluiting moet daarna genomen zijn. Als er nog wel bijzettingen hebben plaatsgevonden nadat het laatste graf uitgegeven was, is de begraafplaats niet officieel gesloten verklaard. Of er ooit gerechtelijke uitspraken gedaan zijn over deze begraafplaats, jullie eigen afdeling Archief maar ook de Juridische afdeling zou hiernaar kunnen zoeken in openbare archieven. Andere wegen ken ik op dit moment niet.

Een oude begraafplaats opnieuw in gebruik nemen vraagt veel uitzoekwerk en op sommige punten misschien lastige besluitvorming. Ik adviseer een aantal besluiten door de politiek te laten nemen. Denk hierbij aan het vervallen van grafrechten en wel of niet ruimen van graven. Dat vraagt goed voorwerk door de ambtelijke organisatie, waarbij aandacht voor de maatvoering van graven, vervallen verklaren van grafrechten en ruimen van graven essentieel is.

Igle Weidenaar
3 februari 2026