Verantwoordelijkheden van de begraafplaatshouder

VRAAG:

Het bestuur van onze begraafplaats wil graag weten welke verantwoordelijkheden zij, als ‘houder van een begraafplaats’ heeft voor een grafmonument op een graf waar geen grafrechten meer op rusten?

En wie is verantwoordelijk waar precies een graf gegraven moet worden, als dit bijvoorbeeld wordt uitbesteed aan ‘derden’?

ANTWOORD:

Als gevolg van natrekking is de begraafplaats juridisch eigenaar van het grafmonument geworden op het moment dat de grafrechten eindigden. De verantwoordelijkheid voor het monument is daarmee vanaf dat moment ook voor de begraafplaats. Stel dat het monument omvalt en een ander monument daarbij beschadigd, dan is de begraafplaats verantwoordelijk voor herstel van die schade. Het is van belang dat het bestuur van de begraafplaats zich hiervan bewust is c.q. wordt.

Om het breder te trekken: de houder van de begraafplaats (hierna genoemde: ‘de begraafplaats’) is verantwoordelijk voor een goede gang van zaken op de begraafplaats. Maar de begraafplaats is ook verantwoordelijk voor de naleving van hetgeen in de Wet op de lijkbezorging (Wlb), het Besluit op de lijkbezorging (Blb) en in het eigen reglement opgenomen is.

Zo geeft de Wlb in artikel 27 bijvoorbeeld aan:

De houder van een begraafplaats houdt een register van alle daar begraven lijken, met een nauwkeurige aanduiding van de plaats waar zij begraven zijn.

Die nauwkeurige aanduiding van de plaats van begraven gaat verder dan alleen een nummer toekennen aan een graf. Dat houdt ook in dat er bijvoorbeeld een plattegrond is waarop de graven ingetekend zijn. Of, zoals gebruikelijk op natuurbegraafplaatsen, dat de coördinaten van elk graf vastgelegd zijn zodat een graf met behulp van GPS te traceren is.

Wanneer de begraafplaats niet zelf de graven delft en/of sluit, is het aan de begraafplaats om exact aan bijvoorbeeld de aannemer aan te geven waar het graf gegraven moet worden. De aannemer graaft vervolgens het graf en moet zich houden aan de voorwaarden zoals die in artikel 5 van het Blb opgenomen zijn. Dat houdt in dat:

de afstand tussen de graven minimaal dertig centimeter bedraagt en dat boven de kist of het omhulsel een laag grond van tenminste vijfenzestig centimeter bevindt. Bij graven met meerdere begraaflagen dient zich tussen de verschillende kisten een laag grond te bevinden van minimaal dertig centimeter. Nieuw uitgegeven graven moeten zich ook ten minste dertig centimeter boven het niveau van de gemiddeld hoogste grondwaterstand bevinden.

De begraafplaats dient deze maatvoering te kennen en na te leven, evenals de aannemer die het graf graaft. De aannemer is verantwoordelijk richting de opdrachtgever (de begraafplaats) voor het graven tot de vereiste diepte. Maar wanneer de aannemer een onvoldoende diep graaft, is uiteindelijk de begraafplaatshouder hier verantwoordelijk voor. De houder dient de door de aannemer uitgevoerde werkzaamheden te controleren en indien nodig te laten corrigeren. Tenslotte is de begraafplaats eindverantwoordelijk voor alles wat in zijn opdracht op de begraafplaats uitgevoerd wordt. Dus dat het graf op de juiste plaats en tot voldoende diepte gegraven wordt én dat er rondom een veilige situatie is zodat er veilig begraven kan worden. Vervolgens is de begraafplaats ook weer verantwoordelijk voor de controle van het verlof tot begraven en of het nummer op de kist of omhulsel identiek is aan het nummer op het registratieformulier inzake artikel 8 Wlb.

Dit zijn zomaar een paar van de voorbeelden van verantwoordelijkheden van de houder van een begraafplaats. Helaas gaan er weleens zaken niet goed. Er worden vereisten uit wetgeving onvoldoende nageleefd of er is sprake van miscommunicatie en er wordt een verkeerd graf gegraven. Bijna altijd zijn dat zaken die te voorkomen waren wanneer eenieder in het proces zijn verantwoordelijkheid genomen had. Er is geen begraafplaats in Nederland die in het nieuws wil komen omdat er bij de voorbereiding van een uitvaart iets verkeerd gegaan is, waardoor nabestaanden daar (emotionele) schade van ondervinden.

Ik vertrouw erop u iets meer duidelijkheid gegeven te hebben over de (uitgebreide) verantwoordlijkheden die de houder van een begraafplaats heeft. Ik heb slechts een paar verantwoordelijkheden benoemd, maar kan er nog een veelvoud aan toevoegen. Denk alleen maar eens aan actueel begraafregister, ruimingsbeleid, cyclus aanschrijving rechthebbenden, maar ook cultuurtechnische maatregelen, veiligheid op de begraafplaats en boombeheer. Kortom, begraafplaatsbeheer is een veelomvattend vakgebied.

20 oktober 2025