Verplaatsen urnennis met/zonder toestemming van rechthebbenden?

VRAAG

Onze gemeente gaat de algemene begraafplaats deels herinrichten, draineren en waar nodig ophogen. Nu is één van de plannen m.b.t. de herinrichting, om onze urnenzuil met gesloten nissen te verplaatsen naar een deel wat een klein stukje verder ligt op de begraafplaats. Helaas zijn sommige nissen nog met uitsluitend recht uitgegeven. Nu is onze vraag of deze urnenzuil zomaar verplaatst mag worden. De nissen zelf blijven zoals ze zijn en de urnen blijven in de nis waar ze nu ook staan, alleen het complete element waar de nissen in zijn moeten worden verplaatst. Uiteraard worden nabestaande geïnformeerd over de plannen.  Vraag is of een rechthebbende van een nis met uitsluitend recht dit kunnen weigeren en zodoende de verplaatsing tegenhouden of gaat dit nu niet op omdat de nis met uitsluitend recht in stand blijft op dezelfde plaats in dezelfde muur maar dat alleen de muur nu naar een andere plek op de begraafplaats gaat?

ANTWOORD

U stelt een lastige vraag waar ik niet direct een klip en klaar antwoord op heb, ik ben geen jurist maar kan u wel een denkrichting geven. Het uitsluitend recht op een graf of een nis is een groot goed. Wanneer een particulier graf betreft, waarop een uitsluitend recht tot begraven rust, en dat graf moet naar mening van de houder van de begraafplaats verplaatst worden bij een (gedeeltelijk) herinrichting van het terrein, kan dat niet zonder toestemming van de rechthebbende. Daarnaast is er bij het verplaatsen van het graf sprake van opgravingen en herbegravingen waarvoor op grond van artikel 29 Wlb een vergunning van de burgemeester vereist is. Wil de rechthebbende wel meewerken aan de verplaatsing van het graf, dan kan dat relatief makkelijk uitgevoerd worden. Een ‘obstakel’ bij de voorgenomen herinrichting is dan opgelost. Werkt een rechthebbende niet mee aan de verplaatsing van het graf, dan moet het graf blijven liggen. De herinrichting zal dan aangepast moeten worden aan de situatie rondom het graf of de graven.

Wanneer het uitsluitend recht gevestigd is op een gesloten nis in een urnenzuil, heeft de rechthebbende naar mijn mening ook een sterke positie. Een verlenging van het uitsluitend recht kan niet geweigerd worden. De rechthebbende beslist over de instandhouding van de nis. Maar jullie willen de nissen niet opheffen, maar de hele urnenzuil verplaatsen in verband met een gedeeltelijke herinrichting van de begraafplaats. Op grond van de Wlb is hierbij geen sprake van een opgraving waarvoor een vergunning vereist is. Artikel 63 Wlb zou wel van belang kunnen zijn:

Artikel 63
1. Een asbus die is bijgezet kan op verzoek van de nabestaande door of namens wie de opdracht tot bijzetting is gegeven, door de houder van de plaats van bijzetting aan de nabestaande ter beschikking worden gesteld.
2. Verwijdering van de asbus kan slechts geschieden met toestemming van de rechthebbende op de ruimte waar de asbus is bijgezet.
3. Verwijdering kan geschieden zonder toestemming van de rechthebbende, ingevolge een bevel van een gerechtelijke autoriteit met het oog op een strafrechtelijk onderzoek.

Lid 2 geeft aan verwijdering van de asbus slechts kan geschieden met toestemming van de rechthebbende op de ruimte waar de asbus is bijgezet. Maar jullie willen de asbus niet verwijderen, maar de hele urnenzuil verplaatsen. De vraag is of dat technisch uitvoerbaar is zonder dat de asbussen tijdelijk uit de nissen verwijderd moeten worden en direct na het verplaatsen van de zuil weer worden teruggeplaatst. Als het niet vereist is om de asbussen tijdelijk uit de nissen te halen, zal het verplaatsen van de urnenzuil naar mijn mening mogelijk zijn, mits er goede communicatie met de rechthebbende aan vooraf gaat. Duidelijke uitleg hoe de verplaatsing van de urnenzuil uitgevoerd wordt. Een zgn. ‘art impressie’ van de nieuwe situatie kan daarbij helpen. Wellicht is een informatiemoment voor rechthebbenden ter plaatse te realiseren.

Wanneer de verplaatsing van de urnenzuil niet uitvoerbaar is zonder de asbussen tijdelijk uit de nissen te halen, zou ik instemming voor de verplaatsing willen hebben van de rechthebbenden.

U schrijft niet om welke aantallen nissen met een uitsluitend recht het gaat en of er in dezelfde urnenzuil ook asbussen geplaatst zijn met ‘algemene’ rechten. Als de verschillende vormen van uitgifte in dezelfde zuil van toepassing zijn, zou ik ze gelijk behandelen bij de plannen voor verplaatsing van de urnenzuil. Dus zorgvuldige communicatie voorafgaand aan de herinrichting van dat deel van de begraafplaats.

Ik ga ervanuit u hiermee een denkrichting hebben kunnen geven hoe om te gaan met de urnenzuil bij de herinrichting van een deel van de begraafplaats. Bedenk dat juiste vorm van communicatie van groot belang is.

Igle Weidenaar
3 februari 2026