Verzoek aan een gemeente om te begraven op eigen grond

VRAAG

Wij hebben als gemeente een verzoek gekregen om te mogen begraven op eigen grond. Het is mij bekend dat de wet hiervoor mogelijkheden biedt en dat de eisen waaraan moet worden voldaan hetzelfde zijn als voor de oprichting en aanleg van een bijzondere begraafplaats. Mijn vraag is of een gemeente als beleidsregel mag invoeren dat begraven op eigen grond nooit is toegestaan. Ik heb een onderzoekje gedaan en kwam een aantal gemeenten tegen die hierin (beargumenteerd) een ‘nulbeleid’ hanteren.

Of is het alleen mogelijk om naast de wettelijke eisen ook gemeentelijke voorwaarden aan de aanvraag te verbinden (perceelgrootte, binding met de grond, aantal graven, etc) en kan de aanvraag alleen worden afgewezen als hieraan niet wordt voldaan?

ANTWOORD

Gemeenten krijgen de laatste jaren vaker te maken met vragen om het stichten van een bijzondere begraafplaats mogelijk te maken. Meestal betreft dat het stichten van een natuurbegraafplaats. Ik herinner me dat dat in uw gemeente ook gespeeld heeft en heb in mijn archief teruggekeken. Daar trof ik de vastgestelde nota Begraafplaatsenbeleid 2022 t/m 2026 van uw gemeente aan.  In deze nota is sprake van mogelijke voorwaarden waaraan een mogelijke bijzondere begraafplaats dient te voldoen alvorens de gemeente haar medewerking wil verlenen. Over deze voorwaarden heb ik in 2021 uitgebreid contact gehad met uw collega X. In vervolg op de genoemde nota heeft uw college in 2022 Beleidsregels Natuurbegraafplaatsen gemeente Westerkwartier vastgesteld zie ik op Overheid.nl

Uit uw vraag begrijp ik dat er nu een vraag gesteld is om begraven op eigen terrein mogelijk te maken. Wanneer hier medewerking aan verleend zou worden, is er simpelweg sprake van het stichten van een nieuwe bijzondere begraafplaats. Zoals u zelf al schrijft maakt de Wet op de lijkbezorging (Wlb) dat mogelijk. Dat is ook de reden waarom nieuwe natuurbegraafplaatsen gesticht kunnen worden. Uit uw vraag proef ik dat uw gemeente geen voorstander is om begraven op eigen terrein mogelijk te maken. Ter voorkoming van precedentwerking begrijp ik die keuze, er dient echter een behoorlijke grondslag te zijn om afwijzend op een verzoek te reageren. In dat kader is het jammer dat de vastgestelde Beleidsregels expliciet geschreven zijn voor natuurbegraafplaatsen terwijl zij ook van toepassing zouden kunnen zijn op elke potentieel nieuwe begraafplaats. Om verzoek tot te stichten van bijzondere begraafplaatsen af te kunnen wijzen, is het raadzaam om nieuwe Beleidsregels door het college van B&W vast te laten stellen. Beleidsregels die niet alleen regulerend kunnen optreden ten aanzien van natuurbegraafplaatsen, maar die van toepassing zijn op álle initiatieven om een nieuwe begraafplaats te stichten. Zoals ik eerder schreef, valt een begraafplaats van slechts één of enkele graven op eigen terrein daar ook onder.

Wanneer mijn veronderstelling juist is dat de gemeente in deze specifieke casus geen medewerking wil verlenen, adviseer ik deze af te wijzen op grond van het feit dat er voldoende begraafcapaciteit in de gemeente aanwezig is (zie hiervoor de eerdergenoemde nota) én het voorkomen van precedentwerking.

Daarnaast adviseer ik u nieuwe beleidsregels door het college vast te laten stellen die algemener zijn dan de huidige beleidsregels. Die regels mogen niet strijdig zijn met onder andere de Wlb, maar kunnen wel zo belemmerend geschreven worden dat ‘begraven op eigen grond’ praktisch onmogelijk is zodat er in feite sprak is van de gewenste nullijn.

Igle Weidenaar
21 oktober 2025