Wat te doen nu rechthebbende is overleden?

VRAAG

Wij lopen tegen de volgende situatie aan. Er zijn twee graven, waarvan het grafrecht tot november 2027 loopt. De rechthebbende overleed in maart van 2024, dus voordat het grafrecht is verlopen.

De dochter van de overleden rechthebbende is gevraagd of ze het grafrecht wilde overnemen, maar zij had er geen belang bij en heeft getekend in juli 2024 voor afstand. Deze graven stonden toen dus nog op naam van overleden moeder.

De graven staan nu dus op naam van de gemeente. Op 17 oktober 2025 kwam een persoon die zegt een familielid te zijn en hij wilde weten hoe het met die graven zat en wie rechthebbende is/was. Hij was niet op de hoogte dat hier afstand van was gedaan door de dochter en wil die graven op zijn naam hebben.

Hij neemt er geen genoegen mee dat deze op naam van gemeente staan. Wat is in deze nu juist?

ANTWOORD

De procedure die gevolgd moet worden wanneer een rechthebbende overleden is, is vermeld in de Beheersverordening voor de begraafplaatsen. Ik zie dat jullie actuele verordening van kracht geworden is op 1 april 2019. In de situatie die u me voorlegt is artikel 15 van de verordening van belang:

Artikel 15. Overschrijving van verleende rechten op een particulier graf

1. Het recht op een particulier graf kan op aanvraag van de rechthebbende worden overgeschreven op naam van een ander natuurlijk persoon of rechtspersoon.
2. Na het overlijden van de rechthebbende kan het recht op het particuliere graf worden overgeschreven op naam van een natuurlijk persoon of rechtspersoon, indien de aanvraag daartoe wordt gedaan binnen zes maanden na het overlijden van de rechthebbende. Indien de overleden rechthebbende in het graf dient te worden begraven, of indien de asbus met zijn resten in het graf dient te worden bijgezet, dient het verzoek tot overschrijving daaraan voorafgaand te worden gedaan.
3. Indien na het overlijden van de rechthebbende de aanvraag tot overschrijving aan het college niet wordt gedaan binnen de in het tweede lid van dit artikel gestelde termijn van zes maanden, is het college bevoegd het recht op het particuliere graf te doen vervallen.
4. Zolang het recht op een particulier graf, bedoeld in lid 1, niet door het college vervallen is verklaard, kan een aanvraag tot overschrijving van dat grafrecht worden ingediend. Het college kan het grafrecht overschrijven op naam van de natuurlijke persoon of rechtspersoon die in de aanvraag staat genoemd. Is het recht op het particuliere graf reeds door het college vervallen verklaard, dan wordt de aanvraag tot het overschrijven van dat grafrecht geweigerd.

Lid 2 geeft aan dat na het overlijden van de rechthebbende het recht binnen zes maanden overgeschreven kan worden. U schrijft dat een dochter van de overleden rechthebbende geen belangstelling voor de graven had en in juli 2024 getekend heeft voor afstand. Wanneer het grafrecht niet eerst op haar naam gesteld was, had dat afstand doen juridisch geen enkele waarde. Dochter kon geen afstand doen van iets dat zij niet had. Het bleven dus graven zonder rechthebbende. Dat het grafrecht nu op naam van de gemeente zou staan is juridisch onjuist. De gemeente geeft geen grafrecht aan zichzelf uit. Het zijn, heel simpel gesteld, twee graven zonder rechthebbende en het grafrecht loopt nog tot 2027. Tenzij er gebruik gemaakt is van lid 3 van artikel 15 en het grafrecht middels een collegebesluit vervallen verklaard is. Wanneer dat het geval is, is het grafrecht met ingang van de datum van het besluit niet meer actief en had de gemeente het graf kunnen ruimen, ondanks het feit dat het recht tot november 2027 liep. Ik vermoed echter dat er geen officieel besluit tot vervalen verklaren genomen is en dat de graven zowel bovengronds, als ondergronds nog niet geruimd zijn.

Nu geeft een familielid aan dat hij/zij het grafrecht wil overnemen. Dan moet u kijken wat hierover in de verordening geregeld is. Artikel 15, lid 4 is dan duidelijk. Het grafrecht is niet vervallen verklaard én de graven zijn niet geruimd. Het grafrecht kan dan overgeschreven worden op naam van de aanvrager. Mooi lijkt me, dan is er tenminste iemand die in 2027 kan besluiten om het grafrecht te verlengen en hiervoor de verschuldigde kosten te betalen. Als de situatie zo is dat het grafrecht wél middels een collegebesluit vervallen verklaard is, dan kan de aanvraag op grond van artikel 15, lid 4 wel geweigerd worden.

De essentie van de situatie is dat er onterecht van uitgegaan is dat de dochter van de overleden rechthebbende afstand van het grafrecht gedaan heeft, terwijl dat waarschijnlijk een onjuiste interpretatie van de verordening is.

In z’n algemeenheid is het raadzaam wanneer een rechthebbende overleden is, een oproep bij het graf te plaatsen. In de beschreven situatie is er sprake van een dochter die geen belangstelling voor de graven had. Nu blijkt dat andere familieleden dat wel hebben. Wanneer er een publicatie bij het graf geplaatst was toen de rechthebbende overleden was, hadden die personen wellicht veel eerder een aanvraag tot overschrijven van het grafrecht op hun naam ingediend. In jullie verordening is een termijn van zes maanden in lid 2 opgenomen. Een termijn van een jaar is echter beter. De publicatie bij het graf kan dan ook een jaar in stand blijven. Ervan uitgaande dat iemand die belangstelling voor het graf heeft tenminste eenmaal per jaar het graf bezoekt, kan een verzoek tot overschrijving vaker verwacht worden dan wanneer er slecht met één nabestaande contact is.

Igle Weidenaar
3 februari 2026