Wie mag een opgraving uitvoeren?

VRAAG

Wie mag de opgraving uitvoeren op de begraafplaats om alsnog te cremeren? Een vrijwilliger, zzp-er of mag dit alleen een gravendienst doen?

ANTWOORD

Een opgraving en aansluitend een crematie van de stoffelijke resten mag alleen uitgevoerd worden als de burgemeester van de gemeente waarin de begraafplaats gelegen is, daarvoor op grond van artikel 29, lid 1 van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) daar vergunning voor verleend heeft. In de vergunning kunnen voorwaarden opgenomen zijn wie de daadwerkelijke opgraving mag of moet uitvoeren. Ik kan me voorstellen dat één van de voorwaarden in een vergunning tot opgraving, op een bijzondere begraafplaats die door vrijwilligers beheerd wordt, is, dat de opgraving uitgevoerd wordt door een bedrijf dat daarin gespecialiseerd is. Als die voorwaarde opgenomen is, heeft eenieder zich daaraan te houden. Als die voorwaarde niet opgenomen is, mag in principe iedereen de opgraving uitvoeren. De vraag is of je iedereen een opgraving wil laten uitvoeren. Het is specialistisch werk waarbij je vooraf nooit weet wat je in het graf aantreft. In principe tref je na tien jaar alleen skeletdelen, de botten, aan, maar er kunnen omstandigheden zijn waardoor de lijkvertering minder goed verlopen is. Als de uitvaartverzorger gebruik gemaakt heeft van een lijkhoes, of de overledene was gekleed in synthetische kleding, maar ook grondwaterstand en kistsoort kunnen een goede lijkvertering belemmeren. Wordt bij een opgraving of een ruiming een slecht verteerd lichaam aangetroffen, is het de vraag of iemand die daar geen ervaring mee heeft, weet hoe dan op een piëteitsvolle manier dat lichaam geborgen moet worden. Uit dat oogpunt adviseert de LOB dergelijke werkzaamheden door een gespecialiseerd bedrijf uit te laten voeren.

U schrijft dat de herbestemming van de stoffelijke resten een crematie is. De stoffelijke resten moeten dus vervoerd worden naar het crematorium. Als het goed is, zijn op grond van artikel 29, lid 2 Wlb in de vergunning voorwaarden voor het vervoer van de stoffelijke resten opgenomen. Ik kan me goed voorstellen dat als voorwaarde in de vergunning opgenomen is dat de stoffelijke resten, verpakt in een nieuwe kist, alleen vervoerd mogen worden in een voertuig dat daarvoor ingericht is. Dat pleit er ook voor om de opgraving uit te laten voeren door een gespecialiseerd bedrijf. Zij hebben verschillende maten kisten voor de berging van de stoffelijke resten bij zich en hun voertuigen zijn ingericht voor het vervoer van die stoffelijke resten.

Het spreekt voor zich dat u als houder van de begraafplaats, voordat een opgraving uitgevoerd wordt, een afschrift van de vergunning tot opgraving krijgt. U bent dan geïnformeerd dat de opgraving überhaupt uitgevoerd mag worden én u bent geïnformeerd welke voorwaarden in de vergunning gesteld zijn, zodat u daar na kunt handelen. Als stoffelijke resten mijn begraafplaats zouden verlaten, zou ik vooraf altijd een verklaring van de ontvangende begraafplaats of crematorium willen hebben dat de stoffelijke resten daar inderdaad herbegraven of gecremeerd worden. Compleet met de datum waarop dat zal gebeuren. Als houder van de begraafplaats waar de opgraving zal plaatsvinden heeft u een verantwoording ten aanzien van de herbestemming. Vanzelfsprekend dient in de begraafplaatsadministratie ook verwerkt te worden dat er een opgraving heeft plaatsgevonden en waar de stoffelijke resten gebleven zijn.

Meer informatie op opgraven en ruimen is te vinden in de Handleiding Opgraven en Ruimen, een uitgave van de LOB, BVOB en VNG. Alle leden van de LOB hebben ooit een exemplaar ontvangen, maar ik weet niet of jullie de beschikking nog hebben over een exemplaar. De handleiding is voor leden van de LOB verkrijgbaar tegen het gereduceerde tarief van slechts € 11,- exclusief verzendkosten Handleiding Opgraven en Ruimen | LOB

Mijn reactie is uitgebreider geworden dan alleen een antwoord op uw vraag. Rondom opgraven, herbegraven en cremeren van stoffelijke resten zijn er echter te veel zaken die aanleiding kunnen zijn tot onbedoelde fouten of onduidelijkheden om alleen uw vraag te beantwoorden.

Igle Weidenaar
3 februari 2026