Algemene Begraafplaats, Hendrikus Kapoh, †1966

Het verhaal van Hendrikus Kapoh

Sommige levens verhalen meer dan alleen persoonlijke herinneringen. Ze vertellen ook iets over een tijd, een land en de keuzes die mensen moesten maken. Dit is het verhaal van Hendrikus Kapoh geschreven door zijn kleinkinderen.

Zijn kleinkinderen: “Hendrikus wordt geboren op 12 november 1895 in Woloan, bij Menado, in het noorden van Celebes (huidige Sulawesi). Dit gebied maakt dan nog deel uit van Nederlands-Indië, wat we nu kennen als Indonesië. Het is een andere wereld dan nu, waarin koloniale verhoudingen en militaire dienst een grote rol spelen in het dagelijks leven.” 

Een leven in dienst

"Onze opa koos al jong voor het leger. Op 4 september 1913 ging hij in dienst als soldaat bij de infanterie van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Al snel laat hij zien dat hij zijn werk serieus neemt. In 1916 stapt hij over naar de artillerie, waar hij zich verder ontwikkelt.

Stap voor stap klimt hij op: eerst tot korporaal, later tot wachtmeester 2e klasse en uiteindelijk tot wachtmeester 1e klasse. Zijn loopbaan beslaat tientallen jaren, waarin hij het leger en zijn collega’s trouw blijft.

In 1936 ging hij met pensioen. Maar het leger bleef belangrijk voor hem. Hij bleef nog een tijd doorwerken. Toen hij in 1940 opnieuw werd opgeroepen, ging hij weer in dienst.

Tijdens de oorlog werd hij in 1942 gevangen genomen door de Japanners. Dat was een zware en onzekere tijd voor hem en voor ons als gezin. Pas in augustus 1945 kwam hij weer vrij. Daarna meldde hij zich opnieuw voor dienst. Dat zegt veel over wie hij was: plichtsgetrouw en sterk.” 

Onrust en gevaar

"De jaren na de Tweede Wereldoorlog zijn onrustig in Indonesië. Er ontstaat strijd over de toekomst van het land. Onze opa was betrokken bij organisaties die een andere toekomst voor ogen hadden, met een band met Nederland. Daardoor kwam hij in gevaar. Hij werd zelfs gezocht door het Indonesische leger.

Zij wisten dat het niet veilig meer was. Daarom besluit het Afwikkelingscommando op 8 december 1950 dat hij en zijn gezin naar Nederland moeten vertrekken. Niet uit vrije wil, maar uit noodzaak. Om hem en zijn gezin te beschermen. Het betekende afscheid nemen van het land waar zij zich thuis voelden.” 

De reis naar Nederland

"Op 19 december 1950 vertrok het gezin Kapoh met het schip MS Volendam naar Nederland. Een lange reis, weg uit het land waar wij geboren zijn en waar ons leven zich heeft afgespeeld.

Op 17 januari 1951 kwamen zij aan in Rotterdam. Daar gebeurde iets wat het gezin Kapoh nooit is vergeten: daar stond de 21-jarige oudste zoon, broer en onze vader Herman, die al in mei 1950 naar Nederland was gekomen, hen op te wachten op de kade.

Na alles wat we hadden meegemaakt, was dat een moment van opluchting en blijdschap. Ze waren weer samen.” 

Familie en herinneringen

"Achter het militaire leven schuilt bovenal een familieverhaal. Foto’s laten zien hoe zij als gezin voor de oorlog samen leefde in Tjimahi, bij Bandung. Een jong gezin, vol toekomst.

Na de oorlog vinden zij elkaar weer terug, dit keer in Makassar. Dat waren bijzondere momenten. Ze hebben geleerd hoe belangrijk familie is, juist in moeilijke tijden. 

Oudste zoon Herman, en onze vader, had op 16 jarige leeftijd zich in Indonesië als matroos aangemeld bij de Koninklijke Marine en was niet meer bij hen thuis in Indonesië door diverse militaire acties. Pas in Nederland in 1951 kwamen ze weer samen.”

Een leven tussen werelden

"Het leven van onze vader en opa Hendrikus Kapoh is een leven tussen werelden:

tussen Nederlands-Indië en Nederland,

tussen oorlog en vrede,

tussen dienstplicht en gezinsleven.

Zijn verhaal staat niet op zichzelf. Het is verbonden met dat van vele anderen die in dezelfde tijd hun weg moesten vinden in een veranderende wereld.

Door zijn verhaal te vertellen, blijven deze geschiedenis en de mensen erachter zichtbaar. Want achter elke naam schuilt een leven, en achter elk leven een verhaal dat het waard is om herinnerd te worden.” 

 

 

Foto's

Contact