Natuurbegraven op een gemeentelijke begraafplaats?

VRAAG

A;s beheerder van de algemene begraafplaatsen in onze gemeenten, kreeg ik de vraag of er op één van onze begraafplaatsen ook Natuur begraven kan worden. Mijn vragen aan de LOB zijn:

• Aan welke voorwaarden de beheerder moet voldoen om dit te laten plaats vinden.
• Is die mogelijkheid overal toepasbaar?
• En wat verstaan men over Natuur begraven?

ANTWOORD

Voor de beantwoording van je vraag heb ik de Verordening op het beheer en gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen voor jullie gemeente uit 2020  en de Nadere regels grafbedekking 2021 geraadpleegd. Voor zover ik op jullie website kan vinden, zijn dit de actuele Beheersverordening en Nadere regels. Wanneer er grafvelden met afwijkend beheer op een begraafplaats zijn, is dat meestal in de Beheersverordening en in de Nadere regels opgenomen. In geen van beide documenten kom ik echter natuurgraven of natuurlijk begraven tegen. Er is dus geen veld met dergelijke graven aanwezig op de gemeentelijke begraafplaatsen.

Je vraagt waaraan de beheerder moet voldoen om natuur graven of natuurlijk begraven mogelijk te maken en wat er überhaupt verstaan wordt onder natuurgraven. Ik begin met dat laatste. Eigenlijk is begraven de meest natuurlijke en duurzaamste vorm van lijkbezorging. Het lichaam gaat op een natuurlijke wijze tot ontbinding over en na een aantal jaren is het (mist onder goede omstandigheden) geskeletteerd. Wat maakt begraven dan minder duurzaam dan andere vormen van lijkbezorging? Dat zij de grote natuurstenen monumenten die aan de andere kant van de wereld gedolven worden, bewerkt en naar Nederland getransporteerd. Nadat de monumenten een beperkt aantal jaren op het graf gestaan hebben, worden ze veelal vernietigd.

Op de meeste natuurbegraafplaatsen mogen geen monumenten geplaatst worden, met uitzondering van tijdelijk een houten boomschijf. Dat maakt natuurbegraafplaatsen een stuk duurzamer dan een reguliere begraafplaats. Echter, de meeste natuurbegraafplaatsen pretenderen ‘eeuwigdurende grafrust’ op hun begraafplaats. Gelet op het ruimtebeslag van de schaarse grond in ons land, maakt dat natuurbegraafplaatsen weer minder duurzaam. Maar wat kan je daar op je gemeentelijke begraafplaats mee?

Op veel gemeentelijke begraafplaatsen is meer dan voldoende ruimte. Wanneer een veld nog nooit gebruikt is (dat komt voor op begraafplaatsen die in het verleden met het oog op een toevloed van begravingen uitgebreid zijn), of een veld waar alle graven verjaard zijn, anders ingericht en beheerd wordt, dan kan overwogen worden om daar natuurlijk begraven te faciliteren. Wat moet je je daarbij voorstellen? Vergelijk dat met de natuurbegraafplaatsen. De natuur is in grote mate leidend, vrije grafuitgifte en lange tot zeer lange uitgiftetermijnen van de graven. Naar deze vorm van begraven komt steeds meer vraag. In de ene regio meer dan in de andere en ik kan niet beoordelen hoe dat bij jullie is.

Om natuurlijk begraven mogelijk te maken, met grafrecht voor (zeer) lange termijnen, is het noodzakelijk dat dat in de Beheersverordening en Nadere regels opgenomen is. Ik lees in de Beheersverordening in artikel 16 dat particuliere garven nu voor 10, twintig of veertig jaar uitgegeven worden. Wanneer er ook natuurlijk begraven mogelijk gemaakt wordt, adviseer ik daar ook een nog langere termijn aan toe te voegen. Een andere mogelijkheid is om de natuurlijke graven als algemene graven met een looptijd van bijvoorbeeld 75 jaar uit te geven. Keuzemogelijkheden voor de bevolking. In de Nadere regels moet onder andere opgenomen worden dat op de natuurgraven alleen een houten boomschijf geplaatst mag worden. Er kan ook iets opgenomen worden over het niet toestaan van cultuurplanten op de graven. Daarnaast moet er natuur een tarief voor natuurbegraven vastgesteld worden. Kortom, mogelijkheden genoeg, maar ze moeten aan de voorkant geregeld worden voordat er tot de uitgifte van dergelijke graven overgegaan kan worden.

Ik realiseer me dat mij antwoord heel algemeen is, maar ik hoop dat het wel een denkrichting geeft. Wanneer er vanuit de bevolking vraag naar dat type graf is en het is mogelijk dit op de gemeentelijke begraafplaatsen, dan is het advies van de LOB: faciliteer dit als gemeente zelf. Beter zelf faciliteren dan een nieuwe bijzondere natuurbegraafplaats faciliteren die een directe concurrent van de gemeentelijke begraafplaats wordt.

Igle Weidenaar
4 augustus 2025