Regelgeving ontwikkeling natuurbegraafplaats

VRAAG

Onze gemeente is gestart met het ontwikkelen van een natuurbegraafpark op de bestaande begraafplaats. De praktijk laat zien dat het aanpassen van een bestaand concept bij ons lastiger is dan helemaal nieuw ontwikkelen.  Vooral de bestaande grondwaterbeheersing beperkt ons bij het ontwerp van het natuurbegraafpark.  Graag wil ik de onderstaande vragen aan u voorleggen.

• Gelden de eisen uit de Wet op de lijkbezorging en het Besluit op de lijkbezorging, in het bijzonder artikel 5, onverkort voor graven op een natuurbegraafplaats?
• Moet ook bij een natuurgraf vooraf worden vastgesteld dat het graf voldoet aan artikel 5 van het Besluit op de lijkbezorging, waaronder de vereiste afstand tot de gemiddeld hoogste grondwaterstand?
• Zo ja, op welke wijze wordt de gemiddeld hoogste grondwaterstand voor een natuurbegraafpark of een afzonderlijk grafveld in de praktijk vastgesteld?
• Is uitsluitend voldoen aan de minimale afstand tot het grondwater voldoende, of moet ook worden beoordeeld of de bodemopbouw en waterhuishouding geschikt zijn voor een goede ontbinding?
• Gelden hiervoor bij natuurbegraven dezelfde uitgangspunten als bij een reguliere begraafplaats, ook wanneer bij een reguliere begraafplaats gebruik wordt gemaakt van drainage, zandpakketten of andere voorzieningen om de vereiste omstandigheden te creëren?

ANTWOORD

U geeft aan dat uw gemeente gestart is met het ontwikkelen van een natuurbegraafpark op de bestaande begraafplaats. Ik begrijp dat dit een deel is van de bestaande begraafplaats, maar dat dit gedeelte van de begraafplaats alleen nog niet eerder in gebruik genomen is voor de uitgifte van graven. U vraagt of de eisen uit de Wet op de lijkbezorging (Wlb en het Besluit op de lijkbezorging onverkort van toepassing zijn op een natuurbegraafplaats. Het eenvoudige en kort antwoord op deze vraag is simpel: Ja, alle voorwaarden en eisen van zowel de Wlb, als het Blb zijn onverkort van toepassing op alle begraafplaatsen in Nederland, dus ook voor natuurbegraafplaatsen.

Ik kopieer uw overige vragen en geef direct onder elke vraag mijn reactie.

Moet ook bij een natuurgraf vooraf worden vastgesteld dat het graf voldoet aan artikel 5 van het Besluit op de lijkbezorging, waaronder de vereiste afstand tot de gemiddeld hoogste grondwaterstand?

Hierboven gaf ik al aan dat voor alle begraafplaatsen artikel 5 vanuit het Blb van kracht is. Vanzelfsprekend is het niet zo dat wanneer een natuurgraf voor het eerst in gebruik genomen wordt, dat er dan ter plaatse gemeten moet worden wat het grondwaterniveau op dat moment is. Er mogen geen nieuwe graven in gebruik genomen worden als het grondwaterniveau gemiddeld structureel te hoog is.

Zo ja, op welke wijze wordt de gemiddeld hoogste grondwaterstand voor een natuurbegraafpark of een afzonderlijk grafveld in de praktijk vastgesteld?

Aangezien zowel voor een natuurbegraafpark als voor een afzonderlijk grafveld dezelfde eisen ten aanzien van de afstand tot de gemiddeld hoogste grondwaterpeil gelden, is de methode om de gemiddeld hoogst stand te bepalen ook gelijk. Namelijk door een lange(re) periode het grondwaterpeil te monitoren. Simpelweg peilbuizen te laten slaan en wekelijks of handmatig of digitaal het grondwaterniveau vast te leggen. De langere periode beslaat enkele jaren om een goed beeld te krijgen, maar als gedurende minimaal één jaar data verzameld wordt, kan dat al een indicatie geven.

Is uitsluitend voldoen aan de minimale afstand tot het grondwater voldoende, of moet ook worden beoordeeld of de bodemopbouw en waterhuishouding geschikt zijn voor een goede ontbinding?

De eis dat graven zich minimaal 30 centimeter boven het gemiddeld hoogste grondwaterniveau bevinden is simpelweg een harde wettelijke eis. Vanzelfsprekend is de grondsoort mede van belang om een goede lijkvertering te stimuleren. Grof zoet zand is natuurlijk altijd gunstiger voor lijkvertering dan zware klei of fijn zout zand. Een aardig artikel over het gebruik van verschillende soorten zand voor ophoging van een begraafplaats stond jaren geleden in ons vakblad  www.begraafplaats.nl/de-begraafplaats/artikel/je-hebt-zand-en-je-hebt-zand/

Storende lagen in het bodemprofiel kunnen van invloed zijn op de waterhuishouding en daardoor ook op de lijkvertering. Drainage die onder een storende laag in de bodem ligt zal nauwelijks of niet werken. Dat is alleen te verbeteren door het doorbreken van de storende laag.

Gelden hiervoor bij natuurbegraven dezelfde uitgangspunten als bij een reguliere begraafplaats, ook wanneer bij een reguliere begraafplaats gebruik wordt gemaakt van drainage, zandpakketten of andere voorzieningen om de vereiste omstandigheden te creëren?

Ook hier geldt weer dat de uitgangspunten voor een natuurbegraafplaats niet anders zijn dan voor willekeurig elke andere begraafplaats. Of er nu gebruik gemaakt wordt van een al dan niet samengestelde drainage, onderbemaling of natuurlijk vervaldrainage. Bij ophoging van (delen van) begraafplaatsen is er te vaak onvoldoende aandacht om te voorkomen dat de ondergrond ten tijde van de uitvoering van de ophoging te vastgereden wordt, onvoldoende aandacht voor de keuze van het juiste materiaal waarmee het terrein opgehoogd wordt en onvoldoende samenhang tussen de ondergrondse voorzieningen zoals drainage en de bovengrondse inrichting van het terrein. Boven drainage worden dan bijvoorbeeld graven of bomen geprojecteerd. Bij verstoring van de drainage is die dan onbereikbaar.

Igle Weidenaar
31 augustus 2026