Sluiten er jaarlijks nu werkelijk zoveel begraafplaatsen in Nederland?

VRAAG

Ik las laatst in een artikel dat Nederland zo’n vierduizend begraafplaatsen telt. “Elk jaar sluiten er een paar noodgedwongen”, was ook in t artikel te lezen. 

Ik kom deze uitspraak voortdurend in allerlei berichten tegen. Is dat nu echt zo? Sluiten er elk jaar een aantal begraafplaatsen noodgedwongen? Zo ja, welke dan en vooral waarom? Omdat ze ‘vol’ zijn, er onvoldoende financiën zijn of omdat de houder ervan af wil?

Ik ben benieuwd naar het verlossende antwoord.

ANTWOORD

Uit het artikel blijkt wel dat je als begraafplaats niet achterover kan blijven zitten ‘omdat de begravingen toch wel komen’. Die tijd is voorbij. Het LOB-rapport De begraafplaats van de toekomst geeft begraafplaatsen handvaten om aan de slag te gaan. Maar hoe goed de bedoelingen ook zijn, zonder vrijwilligers zijn dergelijke begraafplaatsen nergens, dat blijkt weer. Ga je als begraafplaats echter wel aan de slag, dan kan het aantal begravingen weer stijgen.

In het betreffende artikel wordt gesteld dat er elk jaar een paar begraafplaatsen noodgedwongen sluiten. Er worden nauwelijks begraafplaatsen echt gesloten verklaard op grond van artikel 43 Wlb. Op een gesloten begraafplaats mag niet meer begraven worden. Graven blijven wel in stand, maar er zullen ook steeds minder verlengingen zijn en dus steeds minder inkomsten. Maar is officieel een begraafplaats gesloten verklaren is nogal een stap. In mijn optiek wordt die stap niet vaak gezet.

In de praktijk kan het wel zo zijn dat een (kerk-)bestuur besluit dat er geen nieuwe graven meer uitgegeven worden op een kerkhof of begraafplaats. Maar dat is nog geen geslotenverklaring hoewel dat soms wel zo gebracht wordt. Zelfs gemeenten gaan daar wel de mist mee in. Voor gemeenten moet het sluiten van een gemeentelijke begraafplaats een collegebesluit zijn. Ook daar kom je tegen dat gezegd wordt dat de begraafplaats gesloten is en dat er alleen nog bijzettingen mogen plaatsvinden…. Dan is de begraafplaats dus niet gesloten verklaard, er worden alleen geen nieuwe grafrechten gevestigd, maar dat is iets anders dan een begraafplaats sluiten.

De vraag is ook of het verstandig is om een begraafplaats gesloten te verklaren. Stel je voor: de begraafplaats gaf altijd alleen twee-diep graven uit en als gevolg van hogere grondwaterstand gaat dat niet meer. Het bestuur besluit de begraafplaats dan gesloten te verklaren. Wellicht moeten rechthebbenden dan gecompenseerd worden omdat zij hun grafrecht niet meer kunnen uitoefenen. Maar ook kan het zijn dat bijvoorbeeld één-diep (natuur-)graven wel mogelijk zijn. Om dan de gesloten begraafplaats weer in gebruik te kunnen en mogen nemen, moet het traject om een begraafplaats in gebruik te mogen nemen weer gelopen worden.

Kortom, ik geloof niet dat er jaarlijks begraafplaatsen daadwerkelijk gesloten verklaard worden op grond van artikel 43 Wlb. Wel dat er gezegd wordt dat een begraafplaats gesloten zou zijn, maar het officiële traject wordt dan niet gevolgd met als gevolg daarvan……. dat de begraafplaats niet gesloten verklaard is.

Steeds vaker horen we ‘En ook natuurbegraafplaats zijn een grote concurrent’. Natuurlijk, wanneer er in de directe regio een natuurbegraafplaats in gebruik genomen wordt, kan dat van invloed zijn op het aantal begravingen van de bestaande begraafplaats. Dat geldt ook wanneer er een crematorium in de regio geopend wordt, ook dan daalt het aantal begravingen. Natuurbegraafplaats brengen begraven echter wel weer onder de aandacht. Reguliere begraafplaatsen kunnen ook iets opsteken van natuurbegraafplaatsen. Denk aan marketing, laat zien dat je er bent en wat je te bieden hebt. Maar ook andere graftypes. Waarom alleen de standaard graven aanbieden en als het mogelijk is niet ‘meeliften’ op de wens tot ‘natuurlijk begraven’?

Tot slot, een aanvulling: wanneer u werkt met vrijwilligers en daardoor lage tarieven voor graf- en begraafrecht kunt aanbieden, blijft het een goede zaak om de tariefstelling op uw begraafplaats te vergelijken met die van begraafplaatse in de omgeving.  Is het een probleem dat de tarieven bijvoorbeeld jaarlijks iets omhooggaan? Volgens mij niet, als er maar keuze geboden wordt in uitgifte- en verlengingstermijnen.

Igle Weidenaar
21 oktober 2025